Bericht Ds. Vermaat n.a.v een bijzondere ontmoetingen
Meester Merkx
In Elden is een straat naar meester Merkx genoemd. En soms leidt dat tot een verhaaltje met een moraaltje.
Op de verjaardag van één van onze kinderen in Gouda ontmoet ik altijd een buurman van hen, die behalve van treinen ook van gezellig babbelen houdt.
Hij heet Hans, maar zijn achternaam kende ik niet. Onlangs liet hij mij een aantal sneeuwfoto’s zien van ‘een klein plaatsje in de buurt van Arnhem’ en hij vertelde en-thousiast, dat hij daar geboren was en dat hij deze foto’s apart op een mooie winterdag was gaan maken. Hij vermoedde, dat ik wel nooit van dat plaatsje gehoord zou hebben, maar dat ik er beslist eens op een vrije middag naar toe moest gaan.
Toen ik naar zijn achternaam vroeg, was de ochtend te kort. Inderdaad: Hans Merkx, kleinzoon van de bekende meester en zoon van diens tweede zoon (Piet) uit het eerste huwelijk van deze bekende Eldenaar van weleer.
Natuurlijk hoop ik die foto’s een keer op een gemeentedag te laten zien. Bij dezen voeg ik alvast foto’s toe.
Nog een bijzondere ontmoeting i.v.m. 'Huize Voorburg'
Het Joodse Huis
Vele malen ben ik in de afgelopen jaren naar Israël geweest met een
groep (zoals ik deze maand, zij het maar voor een paar dagen met een groepsreis langs een aantal mooie kerken in Duitsland ga).
Op onze Israëlreizen was Eli Shavit heel vaak onze gids en daaruit groeide een vriendschap, waardoor hij bijvoorbeeld ook gast was bij het huwelijk van onze jongste dochter Ruth. Nu reist onze vriend Eli heel veel en was hij onlangs met zijn kinderen in Duitsland voor een bezoek aan verre familieleden. Hij was toen ook nog even in Nederland, maakte wat foto’s en stuurde me die vanuit Israël toe.
Hij liet me weten, dat hij voor een paar uur in Nederland was om aan zijn kinderen het huis te laten zien, waar hun (helaas inmiddels overleden moeder) in de oorlog als kind ondergedoken was. Ook hij mailde me ‘het is een heel klein plaatsje in de buurt van Arnhem, waar je misschien wel nooit van gehoord zult hebben’….
U raadt het al……dat plaatsje heet Elden, dat huis aan de dijk, dicht bij onze kerk, heet Huize Voorburg, wordt nog altijd in de volksmond het Joodse huis genoemd en de familie Bötzel weet er nog veel meer van te vertellen.Bij deze plaats ik dan ook maar een foto van dit huis en een foto van de kinderen van onze vriend Eli, wiens echtgenote als kind in dit huis heeft gewoond en waarvan een drietal (dankbare!) kinderen apart voor deze foto naar Nederland kwam. Hoe klein is de wereld…..
Nog wat nadere gegevens geplukt van internet: ‘Huize Voorburg’
De oudste delen van Huize Voorburg dateren uit de achttiende eeuw. Het gaat dan om het achterhuis en de gewelfkelder, restanten van de oude herberg Het Zwaantje, die volgens een gevelsteen in 1746 was gebouwd. In het midden van de negentiende eeuw ontstond het huidige voorhuis, dat direct aan de dijk ligt. Omstreeks 1936 werd het huis bewoond door de joodse families Kahn en Frank. Zij behoorden tot de eerste vluchtelingen, die zich aan het nationaal-socialistische regime in Duitsland wisten te onttrekken. Beiden emigreerden voor de Duitse inval in mei in 1940 naar Amerika.
.JPG)
.JPG) Het pand werd vervolgens verhuurd aan de Joodse Centrale voor Beroepsopleiding. Er werden jonge joodse mensen, genaamd Palestina-pioniers, ondergebracht. Deze jongeren werden opgeleid om te kunnen emigreren naar Palestina om daar een steentje bij te kunnen dragen aan de opbouw van een eigen Joodse staat. Deze situatie bleef bestaan tot de verscherping van de anti-joodse maatregelen door de Duitse bezetter. Op 3 oktober 1943 werd Huize Voorburg door de SS omsingeld. De veertig bewoners werden afgevoerd naar kamp Westerbork. Negen van hen zijn omgekomen. Na de ontruiming werd het huis een Duits opleidingscentrum. De erven Kahn verkochten het huis na de oorlog aan de familie Bötzel.(bron: Elden. Betuws dorp in Arnhem-zuid. C.J.B.P.Frank en J.H.J. van Hest)
| 
